Σημειώσεις στη 2η ενότητα του σχολικού βιβλίου

Σημειώσεις Στη 2η Ενότητα Οδύσσειας by mata

Αίγισθος - Οδυσσέας

 

 

 

Πηγή εικόνας:  https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/mythology/lexicon/atreides/page_006.html

 

 

 

Ενότητα 2η, α 26-108, φύλλο εργασίας

 ΟΔΥΣΣΕΙΑ, 2^Η ΕΝΟΤΗΤΑ, α26-108

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΩΝ ΘΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΛΥΜΠΟ

1^η υποενότητα: ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Ο Δίας αναφέρει το παράδειγμα του Αίγισθου, ενώ η Αθηνά αναφέρεται στα βάσανα του Οδυσσέα

-Οι θεοί συγκεντρώνονται στο ……………………………………………………………………….…

-Λείπει ο ……………………………….., που είναι στους ………………………………………….., οι οποίοι του προσφέρουν μια πολύ πλούσια …………………………………

-Πρώτος μιλάει ο ………………………………………., που αναφέρεται ως πατέρας ……………………………….. και …………………………………

-Ο Δίας αναφέρει το παράδειγμα του ………………………………, για να δείξει ότι οι ίδιοι οι άνθρωποι είναι ……………………………………… για τα σφάλματά τους και όχι οι ……………………………..

-Ο Αίγισθος προειδοποιήθηκε από τους θεούς μέσω του ……………………………………, που ήταν ο ………………………………. των θεών) ούτε με την Κλυταιμνήστρα να μπλέξει (σύζυγο του …………………………………………….), ούτε τον ……………………………………………….. να σκοτώσει.  Εκείνος όμως δεν τους άκουσε κι έτσι ο……………………………………….., όταν μεγάλωσε, πήρε εκδίκηση ……………………………………………………………………………..

-Η ιστορία του Αίγισθου εμφανίζει αντιστοιχίες με την ιστορία του Οδυσσέα.  Προσπαθήστε να τις εντοπίσετε:        

Ορέστης	Πηνελόπη
Αγαμέμνονας	Τηλέμαχος
Αίγισθος	Οδυσσέας
Κλυταιμνήστρα	μνηστήρες

ΕΡΓΑΣΙΑ: να δείξετε ότι στην περίπτωση του Αίγισθου επιβεβαιώνεται η ηθική αρχή της Οδύσσειας: ύβρις-τίσις

-Η Αθηνά παίρνει τον λόγο και σχολιάζει ότι ο ……………………………… τιμωρήθηκε δίκαια.  Εύχεται μάλιστα την ίδια μοίρα να έχουν και όσοι κάνουν ανάλογα σφάλματα υπονοώντας τους …………………………………………(ύβρις-τίσις)

Σε αυτόν τον στίχο (…….) προοικονομείται η …………………………………………………………

-Το θέμα που απασχολεί την Αθηνά είναι ο ……………………………………………  Η θεά αναφέρει τα πολλά του …………………………, για να τον …………………………………… ο Δίας.  Προσθέτει ότι τώρα βρίσκεται ………………………………………………….., που είναι κόρη του ………………………………………. (ο ………………………… ήταν εχθρός από παλιά του Δία.  Η Αθηνά αναφέρεται σκόπιμα σε αυτόν, ώστε ο Δίας να πάρει το μέρος όχι ………………………………………. αλλά ………………………………………..)  Τελειώνοντας τον λόγο της ρωτάει τον Δία γιατί……………………………………….……………………………….., αναφερόμενη στις πολλές ……………………………… που πρόσφερε ο Οδυσσέας, παρουσιάζοντάς τον έτσι ως άνθρωπο ……………………………………

-οι στίχοι 26-72 μπορούν να χωριστούν σε τρία τμήματα:

Στίχοι	Τίτλος

 

ΕΡΓΑΣΙΕΣ: α)Η στάση της Αθηνάς φαίνεται πως είναι ιδιαίτερα ευνοϊκή απέναντι στον Οδυσσέα.  Με ποια επιχειρήματα μπορούμε να υποστηρίζουμε αυτήν την άποψη;

Β) Πιστεύετε ότι τυχαία διάλεξε αυτήν τη στιγμή να μιλήσει υπέρ του Οδυσσέα;

 

-Στο μεγαλύτερο μέρος του κειμένου υπάρχει διάλογος: στίχοι…………………………………………………

Αυτός ο αφηγηματικός τρόπος λέγεται και …………………………………………………………..

Στο υπόλοιπο κείμενο την ιστορία αφηγείται ο ποιητής σε ……………………………………………… αφήγηση: στίχοι………………………………………..

ΕΡΓΑΣΙΑ: Διάβασε για τον ανθρωπομορφισμό στη σελ. 24.  Ποια σημεία του κειμένου αποδεικνύουν ότι όντως οι αρχαίοι Έλληνες φαντάζονταν τους θεούς τους ως ανθρώπους; (εμφάνιση, συναισθήματα, ενέργειες, οργάνωση της κοινωνίας τους)

 

2^η-3^η υποενότητα, στίχοι 73-108: ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Ο Δίας κάνει λόγο για την οργή του Ποσειδώνα  και λαμβάνεται η απόφαση για τον νόστο/επιστροφή του Οδυσσέα

 Η Αθηνά διατυπώνει το σχέδιό της για την επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη και την κινητοποίηση του Τηλέμαχου

-Ο Δίας αρνείται ότι είναι ……………………… με τον Οδυσσέα και αναγνωρίζει την ………………….……………… και την …………………………………….. του.  Εξηγεί την παραμονή του μακριά από την Ιθάκη αναφερόμενος στον ………………………………., που είναι θυμωμένος με τον Οδυσσέα, επειδή εκείνος …………………………………….. τον γιο του, τον κύκλωπα …………………………………………….

-Ο Δίας αποφασίζει την ………………………………..……. του Οδυσσέα.  Έτσι, στους στίχους 89-90 προοικονομείται ……………………………………..……………………….., ενώ στους 90-92 προοικονομείται ……………………………………..…………………………….

-Η απόφαση του Δία είναι ένα στοιχείο πλοκής, γιατί βοηθάει τον μύθο να εξελιχθεί (βοηθάει στην εξέλιξη της ιστορίας μας).  Το ίδιο ισχύει και για τη διπλή πρόταση της Αθηνάς που ακολουθεί.

-Ποιο ήταν το διπλό σχέδιο της Αθηνάς και σε τι στόχευε; 

Α) ...............................................................................................................................................................

 ...................................................................................................................................................................

 ..................................................................................................................................................................

Β)  ...............................................................................................................................................................

 ...................................................................................................................................................................

 ..................................................................................................................................................................

-Προοικονομία εντοπίζουμε, επίσης, στους στίχους:

95-96, όπου προοικονομείται……………………………………………………………………

97-99, όπου προοικονομείται……………………………………………………………...……

100, όπου προοικονομείται………………………………………………………………..…...

101-102, όπου προοικονομείται……………………………………..……………….………...

102-105, όπου προοικονομείται…………………………………………………….…..….......

106-108, όπου προοικονομείται…………………………………………………………………

Τυπικά στοιχεία= επαναλαμβανόμενα επίθετα, φράσεις, στίχοι

Ø  Δίας: Ολύμπιος, Κρονίδης, πατέρας θεών και ανθρώπων,  παντοδύναμος, που τα σύννεφα συνάζει

Ø  Αθηνά: τα μάτια λάμποντας

Ø  Ποσειδώνας: της γης κυρίαρχος, κοσμοσείστης

Ø  Ερμής: ψυχοπομπός κι αργοφονιάς

Ø  Πολύφημος: ισόθεος

Ø  Καλυψώ: καλλιπλόκαμη

Ø  Οδυσσέας: καρτερικός

Ø  Αχαιοί: που τρέφουν πλούσια κόμη

Ø  Τροία: ευρύχωρη

Ø  Τυπικοί στίχοι: 52 και 93 // 53 και 94

 

-Αφηγηματικοί τρόποι-τεχνικές:

·        Πρωτοπρόσωπη/διαλογική αφήγηση στους στίχους:……………………………………………..……………

·        Τριτοπρόσωπη αφήγηση στους στίχους:…………………………………………………………………….…

 

-οι στίχοι 73-108 μπορούν να χωριστούν σε δύο τμήματα:

Στίχοι	Τίτλος

 

[ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΟΧΗ στις ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 5, 6, 7, 8 ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ, ΓΙΑΤΙ ΕΧΟΥΝ ΘΕΩΡΙΑ ΠΟΥ ΘΑ ΜΑΘΕΤΕ]

Δίνω βάρος και μαθαίνω τα σχετικά με:

αφηγηματικούς τρόπους: πρωτοπρόσωπη/τριτοπρόσωπη αφήγηση,

προοικονομία,

ανθρωπομορφισμό,

ηθική αρχή ύβρις – τίσις

Ραψωδία α 26-108, ασκήσεις

 
1. Ο Ποσειδώνας βρίσκεται: (μια σωστή απάντηση, υπογραμμίστε)

α) στο παλάτι του στις Αιγές

β) στους Αιθίοπες

γ) στην Τροία

δ) στον Όλυμπο

 

2.  Ο Αίγισθος: (τρεις σωστές απαντήσεις, υπογραμμίστε)

α) έγινε εραστής της  Κλυταιμνήστρας, όσο έλειπε ο Αγαμέμνονας στην Τροία

β) ήταν πρώτος ξάδερφος του Οδυσσέα

γ) σκότωσε τον Ορέστη, μόλις εκείνος ενηλικιώθηκε

δ) σκότωσε τον Αγαμέμνονα, μόλις γύρισε από την Τροία

ε) προειδοποιήθηκε από τον Ερμή να μην μπλέξει με την Κλυταιμνήστρα και να μην κάνει τον φόνο που σχεδίαζε

 

3) Σύμφωνα με τον Δία: (μια σωστή απάντηση, υπογραμμίστε )

α) οι άνθρωποι ευθύνονται για τις πράξεις τους

β) οι θεοί στέλνουν τις συμφορές στους ανθρώπους

γ) οι άνθρωποι δεν έχουν την κύρια ευθύνη για όσα πράττουν, αφού όλα ελέγχονται από τους θεούς

 

4. Να κάνετε την αντιστοίχιση:

1. Ατρείδης	Α. Δίας
2. Κρονίδης	Β. Ποσειδώνας
3. κόρη του Άτλαντα	Γ. Ερμής
4. κόρη του Δία	Δ.Καλυψώ
5. άγρυπνος αργοφονιάς	Ε.Αθηνά
6. τα σύννεφα συνάζει	Στ.Αγαμέμνονας
7. κοσμοσείστης	Ζ. Τηλέμαχος
8. γιος του Οδυσσέα	Η.Ωγυγία
9. το νησί της Καλυψώς	Θ.Δίας

 

Α. …….             Β. ……..                        Γ. ……..             Δ. ……..                        Ε. ……..            

ΣΤ. …….            Ζ. …….  Η. ……. Θ. ………

 

 

Σταυρόλεξο: τα πρόσωπα της Τηλεμάχειας

Ραψωδίες α (Θεών αγορά – Η Αθηνά στην Ιθάκη – Συμπόσιο των μνηστήρων), β (Ιθακησίων αγορά – Τηλεμάχου αποδημία), πολύ όμορφες οπτικοποιήσεις από τη φιλόλογο Ελένη Μουτάφη

 

Άτλαντας, από τον Ηρακλή και τα μήλα των Εσπερίδων στην ...οροσειρά της Αφρικής

 Ο Άτλαντας ήταν γιος του Ιαπετού και της Ωκεανίδας Κλυμένης (ή της Ωκεανίδας Ασίας), αδελφός του Μενοίτιου, του Προμηθέα και του Επιμηθέα, σύζυγος 

-της Εσπερίδας από την οποία απέκτησε επτά κόρες, τις Ατλαντίδες ή Εσπερίδες· 

-ή της Ωκεανίδας Πλειόνης από την οποία απέκτησε τις επτά Πλειάδες· 

-ή της Ησιόνης που του γέννησε την Ηλέκτρα· 

-ή της Αίθρας από την οποία απέκτησε τον Ύαντα και δώδεκα κόρες. 

Αναφέρεται και ως πατέρας της Πασιφάης, της Καλυψώς και της αρκαδικής ηρωίδας Μαίρας· ή της Καλυψώς που του γέννησε ένα γιο, τον Αύσονα. Τιμωρήθηκε από τον Δία, όπως και οι άλλοι τρεις Υαπετίδες αδελφοί του. 

 

 

 Ο Ησίοδος συνοψίζει το βιογραφικό του:

Και ο Ιαπετός την κόρη του Ωκεανού με τους ωραίους αστραγάλους

πήρε γυναίκα του, την Κλυμένη, κι ανέβηκε μαζί της σε κοινό κρεβάτι.

Εκείνη τον Άτλαντα το γενναιόψυχο του γέννησε παιδί,

γέννησε και το μεγαλοφάνταστο Μενοίτιο και τον Προμηθέα,

τον εύστροφο με τους ποικίλους δόλους, και τον Επιμηθέα τον ασυλλόγιστο,

που έγινε του κακού η αρχή για τους θνητούς τους σιτοφάγους.

Αφού πρώτος αυτός υποδέχτηκε την πλασμένη από το Δία γυναίκα,

την παρθένα [την Πανδώρα]. Τον υβριστή Μενοίτιο ο Δίας που μακριά ηχεί

στο έρεβος ξαπέστειλε χτυπώντας τον με τον γεμάτο αιθάλη κεραυνό

για την αλαζονεία του και την υπεροπτική του ανδρεία.

Κι ο Άτλας τον πλατύ ουρανό βαστά με το κεφάλι και τα χέρια του

                                                                                                    τ' ακάματα

σε κρατερή ανάγκη υποταγμένος, στα πέρατα στέκοντας της γης,

μπροστά απ' τις Εσπερίδες τις γλυκόφωνες.

(Ησ. Θεογ. 507-519, μετ. Σ. Γκιργκένης)

Ο Άτλαντας φέρνει τα μήλα των Εσπερίδων στον Ηρακλή που κρατά στις πλάτες του τον ουρανό.

Μελανόμορφη λήκυθος. Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, 1132

Άτλαντας και Ηρακλής, τα μήλα των Εσπερίδων

 Κατά τον Απολλόδωρο ο Άτλαντας δεν σήκωνε τον ουρανό στη Δύση, στην Εσπερία αλλά στη χώρα των Υπερβορείων. Εκεί πήγε και τον βρήκε ο Ηρακλής, ενώ νωρίτερα είχε περάσει από τον Καύκασο, το άλλο όριο του κόσμου, το ανατολικό. Εκεί, ο άλλος τιμωρημένος αδελφός, ο Προμηθέας, από ευγνωμοσύνη στον ήρωα που τον απάλλαξε από τον αετό που του έτρωγε το συκώτι, του υπέδειξε να πείσει τον Άτλαντα να πάρει για λογαριασμό του τα μήλα των Εσπερίδων, λέγοντάς του ότι θα κρατούσε στη θέση του το στερέωμα του ουρανού όσο θα κρατούσε το εγχείρημά του. Και ο Άτλαντας πήγε

Οι θεοί συνεδριάζουν στον Όλυμπο, α 26-108, 2η ενότητα

οδύσσεια, α, 26 108 from matoula74