Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2026
Δευτέρα 5 Ιανουαρίου 2026
Οδυσσέας και Ναυσικά:παρουσίαση -βίντεο
Δημιουργήθηκε με την εφαρμογή ΑΙ NotebookLM με βάση την ενότητα 11 του σχολικού βιβλίου της Οδύσσειας (ας έχουμε υπόψη μας ότι η ΑΙ κάνει λάθη! Προσέξτε π.χ. την εμφάνιση του Οδυσσέα)
Ναυσικά και Οδυσσέας: παρουσίαση (ΝotebookLM)
Ποια λάθη εντοπίζετε στην 6η διαφάνεια; (διαβάστε πρώτα το τυπικό της ικεσίας)
Δευτέρα 26 Φεβρουαρίου 2024
11η ενότητα, ραψωδία ζ, Φύλλο εργασίας
ENOTHTA 11, ζ 139-259 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Υποενότητα στίχων 139-159: Ο Οδυσσέας ξυπνά κι αναρωτιέται
Ερωτήσεις κατανόησης:
- Η Ναυσικά βρέθηκε στο ποτάμι για να πλύνει τα ρούχα της μετά από σχετική παρότρυνση της Αθηνάς στο όνειρο: σωστό ή λάθος; (ΒΛΕΠΕ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΡΑΨΩΔΙΑΣ)
- Η Αθηνά επεμβαίνει ξανά (2η φορά) με σκοπό τη συνάντηση Οδυσσέα-Ναυσικάς.
Α. Έκανε το τόπι που έπαιζαν τα κορίτσια να πέσει στο ποτάμι, ώστε να βάλουν τις φωνές τα κορίτσια και να ξυπνήσει ο Οδυσσέας.
Β. Εμφανίστηκε ως θεά στον Οδυσσέα και τον ξύπνησε
- Ο Οδυσσέας ξύπνησε και χάρηκε που βρέθηκε σε μέρος όπου κατοικούν άνθρωποι δίκαιοι και φιλόξενοι: σωστό ή λάθος;
- Ο Οδυσσέας, ακούγοντας τις φωνές των κοριτσιών,
Α. κατάλαβε ότι ήταν κορίτσια που έπαιζαν εκεί κοντά
Β. πίστεψε ότι ήταν Νύμφες που κατέβηκαν από το βουνό στο ποτάμι
- Ο Οδυσσέας, μόλις ξύπνησε, αποφάσισε να:
Α. κρυφτεί, μέχρι να φύγουν τα κορίτσια, και στη συνέχεια να αναζητήσει τον δρόμο για την πόλη
Β. εμφανιστεί, για να διαπιστώσει αν οι κάτοικοι της περιοχής είναι φιλόξενοι ή άγριοι.
Ερωτήσεις τεχνικής:
- τα μάτια λάμποντας, η θεά Aθηνά / ο θείος Oδυσσέας: είναι ……………………………………
- Η αφηγηματική τεχνική των στίχων 150-159 είναι :……………………………………………………………….
(για να απαντήσετε, προσέξτε τον στίχο 149)
- είναι αλαζόνες, άγριοι κι άδικοι; ή μήπως τη φιλοξενία γνωρίζουν κι ο νους τους σέβεται τα θεία; (στίχοι 151-152)
Α. είναι στίχοι …………………………….(βλέπε σχόλιο 1) Β. ποιο σχήμα λόγου εντοπίζετε; α_ _ _θ _ _ _
Υποενότητα στίχων 160-169: Η εμφάνιση του Οδυσσέα
Ερώτηση τεχνικής: στους στίχους
163-168 εντοπίζουμε μια ομηρική
εκτεταμένη παρομοίωση. Να την
αναλύσετε:
Τι παρομοιάζεται με τι;
Κοινό σημείο:
Αναφορικό μέρος:
Δεικτικό μέρος:
Υποενότητα στίχων 170-175: Η αντίδραση των κοριτσιών και της Ναυσικάς
Ερωτήσεις κατανόησης:
- Οι κοπέλες που συνόδευαν τη Ναυσικά έμειναν να της συμπαρασταθούν κατά τη συνομιλία της με τον Οδυσσέα: σωστό ή λάθος;
- Η θεά Αθηνά πραγματοποιεί και τρίτη επέμβαση στην ενότητα, με σκοπό να συζητήσουν ο Οδυσσέας με τη Ναυσικά, ώστε να τον βοηθήσει η βασιλοπούλα των Φαιάκων:
Α. Εμφανίστηκε στον Οδυσσέα ως θεά και τον συμβούλεψε να ικετεύσει τη Ναυσικά για βοήθεια
Β. Μετά την εμφάνιση του Οδυσσέα έδωσε θάρρος στη Ναυσικά, ώστε να μην το βάλει στα πόδια, αλλά να σταθεί και να μιλήσει με τον Οδυσσέα.
Ερώτηση σχολιασμού (βλέπε και σχόλιο 1):
Η στάση της Ναυσικάς οφείλεται ……………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Ερώτηση τεχνικής:
σκόρπισαν τότε πανικόβλητες - Mόνο του Aλκινόου η θυγατέρα παραμένει ακίνητη: μεταξύ των αντιδράσεων κοριτσιών και Ναυσικάς υπάρχει ………………………… (σχήμα λόγου)
Υποενότητα στίχων 176-183: Το δίλημμα του Οδυσσέα και η απόφασή του
Ερώτηση κατανόησης
Ο Οδυσσέας αποφάσισε να ...
Α. πλησιάσει τη Ναυσικά, να της πιάσει τα γόνατα, όπως προέβλεπε το τυπικό της ικεσίας, και στη συνέχεια να την παρακαλέσει με λόγια γλυκά να τον βοηθήσει
Β. να την παρακαλέσει από απόσταση, για να μη θυμώσει σε περίπτωση που την πλησίαζε
Ερώτηση σχολιασμού
Τον θεσμό της ικεσίας προστάτευε Α. ο Δίας Β. η Αθηνά Γ. η Εστία
(Διαβάζουμε και μαθαίνουμε το εθιμοτυπικό της ικεσίας, σχόλιο 4 του βιβλίου.Ικεσία = στοιχείο πολιτισμικό)
Υποενότητα στίχων 184-224: Η ικεσία του Οδυσσέα
|
ΔΟΜΗ ΙΚΕΤΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ(πώς οργανώνει το λόγο του) |
||
|
στίχος 185 |
Ικετευτική προσφώνηση |
στ 185: ………..…………………………………………………………………………………….. |
|
στίχοι 185-206 |
Εκτενές εγκώμιο (=έπαινος)
Στόχος: να κερδίσει τη συμπάθειά της |
Την κολακεύει επαινώντας την ομορφιά της, παρομοιάζοντάς την με α) ………………………………..……., β) ………………………...…………………………….. Επίσης, καλοτυχίζει (θεωρεί πολύ ευτυχισμένους) τους ………….…..……, τα ………………………….. και προπαντός τον …………………………..…………...... ……………………………………………. (αγγίζει έτσι τις βαθύτερες σκέψεις της, αφού κατέβηκε στο ποτάμι λόγω του ονείρου της ότι θα παντρευτεί.) |
|
στίχοι 200-201 |
Παρεμβάλλει κάτι από α) το ένδοξο παρελθόν του αλλά και β) τα βάσανά του
Στόχος: να κερδίσει α) την εκτίμησή της και β) τον οίκτο, τη συμπόνια της |
Αναφέρεται α) ……………………………………………………………………………….. ……………………………………………………., αφήνοντας να εννοηθεί ότι υπήρξε πρόσωπο σπουδαίο και β) …….……………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………….. |
|
στίχοι 207-214 |
Αναφέρεται στην πρόσφατη ταλαιπωρία του και τους φόβους του για το μέλλον
Στόχος: να προκαλέσει τον οίκτο, τη συμπόνια της |
Κάνει λόγο για το εικοσαήμερο ……………………………………………………… και τον φόβο ότι ………………………………………………………………………………. |
|
στίχοι 215-220 |
Αιτήματα |
Ζητάει ……………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… |
|
στίχοι 221-224 |
Ευχές
Στόχος: να κερδίσει τη συμπάθειά της |
Μια γενική ευχή (στ………..) και μια συγκεκριμένη τριπλή (στ…………..), που ταιριάζει με τις επιθυμίες για γάμο της κόρης. Τη δεύτερη ευχή ενισχύει δικαιολογώντας τη σπουδαιότητά της με μια διαχρονική γνώμη, που δείχνει τις αντιλήψεις του ομηρικού ανθρώπου για την ιδανική οικογένεια, στ…………: ………..……………………..……………….………… ………………………………………………………………………..………………………………. (στοιχείο πολιτισμού οι αντιλήψεις των ανθρώπων της εποχής) |
Ερωτήσεις κατανόησης
- Ο Οδυσσέας ξεκίνησε την ικεσία του αναφερόμενος στα βάσανα του παρελθόντος, ώστε να τον λυπηθεί η Ναυσικά: σωστό ή λάθος;
- Ο Οδυσσέας επαίνεσε τη Ναυσικά λέγοντας ότι ...
Α. μοιάζει με τη θεά Αφροδίτη, την ομορφότερη απ' όλες τις θεές
Β. θα είναι τρισευτυχισμένοι οι γονείς και οι αδερφοί της και θα την καμαρώνουν
Γ. μοιάζει με το ομορφότερο βλαστάρι φοινικιάς που έχει δει στη ζωή του
- «πήγα κι εκεί, πολύς στρατός μ' ακολουθούσε στον δρόμο που έμελλε να γίνει οδός της μαύρης συμφοράς μου»: σε αυτούς τους στίχους ο Οδυσσέας ...
Α. αφήνει έμμεσα να εννοηθεί ότι δεν είναι κάποιος τυχαίος, αφού κάποτε, όπως λέει, τον ακολουθούσε πολύς στρατός
Β. αναφέρεται σε συμφορές που τον έχουν βρει, για να τον λυπηθεί η Ναυσικά
Γ. και τα δύο
- Ο Οδυσσέας ζητάει από την Καλυψώ ...
Α. να του δώσει κάτι να φορέσει, καθώς είναι γυμνός,
Β. να του δείξει την πόλη
Γ. να μεσολαβήσει στον βασιλιά, για να τον βοηθήσει να γυρίσει στην Ιθάκη
- Ο Οδυσσέας κλείνει την ικεσία του ευχόμενος στη Ναυσικά να γίνει βασίλισσα: σωστό;/λάθος;
Ερωτήσεις τεχνικής:
- Στους στίχους 213 προοικονομείται ………………………………………………………………………………………
- Στα λόγια του Οδυσσέα υπάρχει μια παρομοίωση. Εντοπίστε:
Α. τι παρομοιάζεται: ……………………………. Β) με τι παρομοιάζεται: …………………………………………………….…..
Γ) κοινό σημείο των συγκρινόμενων; ………………………………….
Υποενότητα στίχων 228-260: Η ανταπόκριση της Ναυσικάς στα αιτήματα του Οδυσσέα.
|
|
ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΝΑΥΣΙΚΑΣ |
|
|
στίχος 229 |
έπαινος |
ανταποδίδει τον έπαινο λέγοντας για τον Οδυσσέα ότι ………………………. ……………………………………………………………………………………………………………… |
|
στίχοι 230-234 |
παρηγοριά |
τον παρηγορεί αναφέροντας ότι η μοίρα του καθενός εξαρτάται από …………………….……, λέγοντάς του ότι πρέπει να…………………………..…………… |
|
στίχοι 235-238 |
εξασφάλιση |
Λέει ότι θα ………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………. |
|
στίχοι 239-241 |
επιπλέον πληροφορίες |
Τέλος, δίνει πρόσθετες πληροφορίες για το όνομα ……………….……………… ……………………………… και για τη δική της ταυτότητα: όνομα και αξίωμα του πατέρα της |
Ερωτήσεις κατανόησης
- Η Ναυσικά υπόσχεται να βοηθήσει τον Οδυσσέα, όπως ταιριάζει στους ικέτες, δείχνοντας έτσι ότι σέβεται τους θεσμούς που προστατεύουν οι θεοί: σωστό ή λάθος;
- Η Ναυσικά ενημερώνει τον Οδυσσέα ότι α. λέγεται Ναυσικά, β. είναι κόρη του βασιλιά Αλκίνοου, γ. βρίσκεται στη χώρα των Φαιάκων
- Με ποια επιχειρήματα προσπαθεί να πείσει η Ναυσικά τις υπηρέτριές της α) να μην φοβούνται τον ξένο, β) να τον περιποιηθούν; (στ.243-260);
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
- Κυκλώστε από τα παρακάτω όσα ταιριάζουν στη Ναυσικά σύμφωνα με το απόσπασμα που διαβάσατε: φιλόξενη, δειλή, θαρραλέα, ευγενική, πονόψυχη, άσπλαχνη, σκληρή, συμφεροντολόγα, γενναιόδωρη, περήφανη για τη χώρα της, ευσεβής, ευσπλαχνική, μοχθηρή, ραδιούργα, εύθικτη, αλαζονική, καλοσυνάτη, μεγαλόψυχη, ειρωνική.
Πέμπτη 1 Απριλίου 2021
Ραψωδία ζ 139-259, άσκηση
Ερώτηση 1
Η Ναυσικά βρέθηκε στο ποτάμι για να πλύνει τα ρούχα της μετά από σχετική παρότρυνση της Αθηνάς στο όνειρο.
Σωστό
Λάθος
Ερώτηση 2
Η Αθηνά επενέβη άλλες δύο φορές με σκοπό τη συνάντηση Οδυσσέα-Ναυσικάς. Ποιες είναι αυτές;
Έκανε το τόπι που έπαιζαν τα κορίτσια να πέσει στο ποτάμι, ώστε να βάλουν τις φωνές τα κορίτσια και να ξυπνήσει ο Οδυσσέας.
Εμφανίστηκε ως θεά στον Οδυσσέα και τον ξύπνησε
Εμφανίστηκε στον Οδυσσέα ως θεά και τον συμβούλεψε να ικετεύσει τη Ναυσικά για βοήθεια
μετά την εμφάνιση του Οδυσσέα έδωσε θάρρος στη Ναυσικά, ώστε να μην το βάλει στα πόδια, αλλά να σταθεί και να μιλήσει με τον Οδυσσέα.
Τρίτη 10 Μαρτίου 2015
Ναυσικά και Οδυσσέας (ζ 177-183 και 188-218) σε μετάφραση Ζήσιμου Σίδερη
Κάμε ένα έλεος, Κυρά. Με την ψυχή στο στόμα
στα χέρια σου πρωτόπεσα κι άλλους δεν ξέρω ανθρώπους
που κατοικούν τη χώρα αυτή και χαίρονται τον τόπο.
Έλα την πόλη δείξε μου και δώσ' μου ένα αποφόρι*,
μαζί σου αν έφερες εδώ τα ρούχα να τυλίξεις.
Κι ας σου χαρίσουν οι θεοί όσα ζητά η καρδιά σου,
άντρα και σπίτι, και γλυκιά μέσα του αγάπη ας κλείσουν.
Κι η ασπροχέρα η Ναυσικά τ' απάντησε έτσι κι είπε:
«Ξένε, δε φαίνεσαι άκριτος μήτε άνθρωπος τυχόντας*.
Στον κόσμο ο Δίας μόνος του μοιράζει τ' αγαθά του,
σε βασιλιάδες και φτωχούς, καθώς το θέλει εκείνος.
Αυτά και σένα σου 'δωσε και πρέπει να υπομένεις.
Και τώρα της πατρίδας μου σαν πάτησες το χώμα,
δε θα σου λείψει φόρεμα μήτε άλλο απ' όσα πρέπει
να λάβει ξένος δύστυχος που θα μας συναντήσει.
Και θα σου δείξω πρόθυμα την πόλη και θα μάθεις
και του λαού της τ' όνομα. Τη χώρα αυτή οι Φαιάκοι
την έχουν κι είμαι κόρη εγώ του ξακουσμένου Αλκίνου,
που θάρρος και ζωή απ' αυτόν κρατιέται των Φαιάκων»
Είπε και τις σγουρομάλλες φωνάζει παρακόρες:
«Σταθείτε- γιατί φύγατε, κορίτσια, που είδατε άντρα;
Μήπως και φοβηθήκατε κανείς οχτρός πως είναι;
Δε βρίσκεται ούτε θα βρεθεί το παλικάρι τ' άξιο,
που θα 'ρθει εδώ τον πόλεμο να φέρει στους Φαιάκους,
γιατί οι αθάνατοι θεοί μας προστατεύουν όλοι
κι αλάργα μες στο πέλαγο τ' αφροπερικλεισμένο
καθόμαστε παράμεροι, μήτε μας σμίγουν άλλοι.
Μα αυτός ο δύστυχος εδώ ναυαγισμένος ήρθε
και πρέπει να τον σώσουμε. Γιατί τους στέλνει ο Δίας
φτωχούς και ξένους. Πρόσχαρο το λίγο που θα δώσεις.
Μα ελάτε, κόρες, δώστε του φαΐ, πιοτό του ξένου
και στο ποτάμι λούστε τον, σε απάνεμο ένα μέρος».
Είπε κι οι κόρες στάθηκαν κι έσπρωχνε η μια την άλλη,
και σ' ένα απόσκιο οδήγησαν το θεϊκό Δυσσέα,
καθώς τους είπε η Ναυσικά, του Αλκίνου η θυγατέρα.
Κοντά του ρούχα του 'βαλαν, χιτώνα και χλαμύδα,
του 'δωσαν και ροΐ* χρυσό με λάδι υγρό γεμάτο,
και τον καλούσαν να λουστεί στου ποταμού το ρέμα.
Συνάντηση του Οδυσσέα με τη βασιλοπούλα Ναυσικά, ραψωδία ζ139-259 (11η ενότητα)
- Στέλνει το όνειρο του γάμου στη Ναυσικά, για να κατεβεί στο ποτάμι.
- Κάνει μια από τις υπηρέτριες να ρίξει το τόπι στο ποτάμι, ώστε να ξυπνήσει ο Οδυσσέας από τις κοριτσίστικες φωνές και να βγει από την κρυψώνα του.
- Δίνει θάρρος στη Ναυσικά, ώστε να μείνει ψύχραιμη στη θέση της μπροστά στον Οδυσσέα (παίζει ρόλο και η αριστοκρατική της αγωγή σύμφωνα με το σχόλιο 1 του βιβλίου)
είναι αλαζόνες, άγριοι κι άδικοι; ή μήπως τη φιλοξενία γνωρίζουν
κι ο νους τους σέβεται τα θεία;
![]() |
| Oδυσσέας και Nαυσικά. Έργο του N. Xατζηκυριάκου-Γκίκα (1906-1994). |
Εθιμοτυπικό ικεσίας (διαβάζουμε το σχόλιο 4 του βιβλίου): στην τυπική στάση ικεσίας ο ικέτης με το ένα χέρι του άγγιζε το πηγούνι του προσώπου που ικέτευε και με το άλλο τού αγκάλιαζε τα γόνατα:
Εύρηκε τον βροντόφωνον Κρονίδην καθισμένον
μόνον στην άκραν κορυφήν του πολυλόφου Ολύμπου,
εμπρός του εκάθισε η θεά και με τ’ αριστερό της
του έπιασε τα γόνατα, με τ’ άλλο το πηγούνι,
κι έλεγεν ικετεύοντας στον ύψιστον Κρονίδην:
«Δία πατέρ’, αν κάποτε με λόγον ή με έργον
σ’ έχω ωφελήσει, ευδόκησε σ’ αυτό να με εισακούσεις·
τον ολιγοημερότατον υιόν, αχ! τίμησέ μου·
ιδέ πώς τον ατίμασεν ο μέγας Αγαμέμνων,
οπού του άρπαξεν αυτός το δώρο του και το ’χει.
Δικαίωσέ τον καν εσύ, πάνσοφε Ολύμπιε Δία,
στους Τρώας νίκες δώρησε ωσότου το παιδί μου,
να δικαιώσουν οι Αχαιοί να τον υπερδοξάσουν».
![]() |
| O Oδυσσέας ικετεύει τη Nαυσικά. (Πηγή: Mε τους ήρωες του Oμήρου) |
ΔΟΜΗ ΙΚΕΤΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ
(πώς οργανώνει το λόγο του) | ||||
ικετευτική προσφώνηση
|
στ. 185
|
|||
εκτενές εγκώμιο
(στ186-206)
|
Επαινεί την ομορφιά της παρομοιάζοντάς την με α) θεά, β) βλαστάρι φοινικιάς (το ωραιότερο που έχει δει στη ζωή του)
Επίσης, μακαρίζει τους γονείς, τα αδέρφια της και προπαντός τον σύζυγό της (αγγίζει έτσι τις ενδόμυχες σκέψεις της. Ας μην ξεχνάμε για ποιο λόγο κατέβηκε η Ναυσικά στο ποτάμι)
Με το εγκώμιο κερδίζει τη συμπάθεια και την εύνοιά της, χωρίς αυτό να σημαίνει
ότι αποτελεί μόνο στοιχείο της ευγένειας του Οδυσσέα και ότι δεν εκφράζει τον
ειλικρινή του θαυμασμό μπροστά στην ομορφιά της.
|
|||
παρεμβάλλει διακριτικά κάτι από την ιστορία και τα βάσανά (στ200-201)
|
Αφήνει έτσι να εννοηθεί ότι
είναι πρόσωπο σημαντικό και όχι τυχαίο, για να κερδίσει την εκτίμησή της, αλλά και βασανισμένο, για να τον λυπηθεί.
|
|||
αναφέρεται στην
πρόσφατη ταλαιπωρία του και στο φόβο του να τον βρουν νέα βάσανα[1] κι εδώ που βρέθηκε
|
στ. 207-214
Προκαλεί έτσι τη συμπόνια της Ναυσικάς
|
|||
διατυπώνει τα αιτήματά του
|
στ. 215-220
|
|||
ευχές
|
Μια γενική (στ. 221) και μια
συγκεκριμένη τριπλή (στ.222), που ταιριάζει με τις επιθυμίες για γάμο της
κόρης. Τη δεύτερη ευχή ενισχύει
δικαιολογώντας τη σπουδαιότητά της με μια διαχρονική γνώμη, που δείχνει τις αντιλήψεις του ομηρικού ανθρώπου για την ιδανική οικογένεια,
στ.223-224: ευτυχισμένο το σπιτικό στο οποίο ο άντρας με τη γυναικα συμφωνούν (και δεν τσακώνονται).
Στόχος των ευχών είναι βέβαια κλείνοντας τον λόγο του να προκαλέσει τη συμπάθεια και την εύνοια της Ναυσικάς.
|
ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΝΑΥΣΙΚΑΣ
|
|
έπαινος
|
ανταποδίδει τον έπαινο (στ. 229)
|
παρηγοριά
|
τον παρηγορεί αναφέροντας ότι η
μοίρα του καθενός εξαρτάται από τον Δία, λέγοντάς του ότι πρέπει
να κάνει υπομονή (στ. 230-234)
|
εξασφάλιση
|
ικανοποιεί τα αιτήματά του (στ. 235-238)
|
πληροφορίες
|
και του δίνει πρόσθετες
πληροφορίες για το όνομα του λαού και για τη δική της ταυτότητα: όνομα και
αξίωμα του πατέρα της (στ. 239-241)
|
Η ηθογράφηση της Ναυσικάς προκύπτει από
(α) όσα λέει ο αφηγητής γι’ αυτήν, β) όσα λέει ο Οδυσσέας γι’ αυτήν, γ) όσα λέει και κάνει η ίδια.





